Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау

«ҚТЖ» ҰК» АҚ оның құндылығы мен беделіне кері әсерін тигізуі мүмкін тәуекелдер деңгейін дер кезінде анықтауға және төмендету бойынша шаралар қабылдауға бағытталған, «ҚТЖ» ҰК» АҚ және оның еншілес ұйымдарының корпоративтік басқару жүйесінің негізгі құрамдас бөлігі ретінде тәуекелдерді басқарудың маңыздылығын түсінеді.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ тәуекелдерді басқарудың корпоративтік жүйесін жетілдіру «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының ұсынымдарын іске асыру шеңберінде жүзеге асырылады, оған сәйкес тәуекелдерді басқарудың корпоративтік жүйесін енгізу COSO корпоративтік тәуекелдерді басқару - интеграцияланған моделіне сәйкес.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ-да тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау үшін жауапты құрылымдық бөлімше жұмыс істейді, ол тәуекелдерді басқару жүйесінің жұмыс істеуін ұйымдастырады, тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау саласындағы жергілікті нормативтік актілерді әзірлеуді және өзектендіруді қамтамасыз етеді, тәуекелдерді анықтау және бағалау бөлігінде басқа құрылымдық бөлімшелерге әдіснамалық қолдау көрсетеді және ұсынымдар береді. 

«ҚТЖ» ҰК» АҚ ішкі бақылау жүйесі корпоративтік басқару жүйесінің ажырамас бөлігі болып табылады, басқарудың барлық деңгейлерін, «ҚТЖ» ҰК» АҚ ішкі процестері мен операцияларын қамтиды. Тәуекелдерді басқаруға және ішкі бақылауға жауапты құрылымдық бөлімше бизнес-процестердің ішкі бақылауларының дизайнын бағалауды жүзеге асырады. 

«ҚТЖ» ҰК» АҚ Басқармасы мен Директорлар кеңесінің қызметі «ҚТЖ» ҰК» АҚ тәуекелдерді басқарудың корпоративтік жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған. 

Тәуекелдерді сәйкестендіру және бағалау нәтижелері «ҚТЖ» ҰК» АҚ Басқармасы мен Директорлар кеңесіне, сондай-ақ тиісті комитеттерге, тәуекелдер туралы есеп түрінде беріледі. Бұл есеп «ҚТЖ» ҰК» АҚ-ның негізгі тәуекелдері, негізгі тәуекел көрсеткіштері, негізгі тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар жоспарлары туралы ақпаратты қамтиды.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ басымдылығы – тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау элементтерін қолданыстағы бизнес-процестерге енгізу, сондай-ақ тәуекелдерді басқару мәдениетін дамыту.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ оның қызметіне және стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге теріс әсер етуі мүмкін келесі негізгі тәуекелдерге ұшырауы мүмкін:

Экономикалық жағдайдың тұрақсыздығына, нарықтың құбылмалылығына, мұнай бағасының өзгеруіне және басқа да жағымсыз факторларға байланысты жүк тасымалы мен жолаушылар айналымы деңгейінің төмендеуі.

Экономикалық жағдайлардың нашарлауы теміржол көлігімен жүк және жолаушылар тасымалдау бойынша көрсетілетін қызметтер көлемінің төмендеуіне, еңбек өнімділігінің төмендеуіне, өткізілген өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құнының ұлғаюына әкеп соғуы мүмкін, сондай-ақ жоспарланған көрсеткіштердің орындалуына теріс әсер етуі мүмкін. 

«ҚТЖ» ҰК» АҚ өз қызметінің тиімділігін арттыру, транзиттік тасымалдарды ұлғайту, сондай-ақ дағдарысқа қарсы шараларды іске асыру (шығындарды қосымша қысқарту) жөніндегі іс-шараларды жүзеге асырады.

Операциялық тәуекелдерді басқару (қозғалыс қауіпсіздігі, еңбекті қорғау және экология тәуекелдері).

«ҚТЖ» ҰК» АҚ Қазақстанның теміржол инфрақұрылымының иесі және операторы, сондай-ақ Қазақстандағы жолаушылар және жүк жылжымалы құрамының, локомотивтердің ірі иесі және операторы болып табылады. Осыған байланысты «ҚТЖ» ҰК» АҚ магистральдық, станциялық және кірме жолдардағы жүк және/немесе жолаушылар поездарындағы және/немесе станциялардағы жылжымалы құраммен маневрлік жұмыс жүргізу кезінде соқтығысуды, жылжымалы құрам жиындарын, сондай-ақ табиғи апаттарды қоса алғанда, қозғалыс қауіпсіздігі тәуекелдеріне ұшырауы мүмкін. Осы тәуекелді басқару үшін «ҚТЖ» ҰК» АҚ поездар қозғалысына байланысты поездар қозғалысының қауіпсіздігін ұйымдастыру және қамтамасыз ету жөніндегі профилактикалық жұмысты күшейту жөніндегі іс-шараларды іске асырады. Өндірістік жарақаттану Тәуекелдерін басқару шеңберінде «ҚТЖ» ҰК» АҚ еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауды қамтамасыз ету, өндірістік жарақаттанудың алдын алу және еңбек жағдайларын жақсарту жөніндегі іс-шараларды іске асыруды жүзеге асырады, қызметкерлерді еңбек (қызметтік) міндеттерін атқару кезінде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыруды қамтамасыз етеді.

Қаржылық тәуекелдерді басқару

«ҚТЖ» ҰК» АҚ болжамды және нақты ақша ағындарын тұрақты бақылау және қаржылық міндеттемелерді өтеу мерзімдерін салыстыру арқылы өтімділік тәуекелін басқарады.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ күнделікті негізде өтімді қаражаттың ағымдағы қалдықтарына және өтімді қаражаттың жоспарланған ағындарына/шығыстарына талдау жүргізеді, тоқсан сайынғы негізде өтімділік тәуекелінің мониторингін, сондай-ақ қаржы ковенанттары бойынша шекті мәндердің сақталуын бақылауды жүзеге асырады.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ негізінен АҚШ доллары, еуро және швейцариялық франк бағамының өзгеруіне байланысты тәуекелге ұшырайды, себебі «ҚТЖ» ҰК» АҚ осы валюталарда қарыз алуды тартады және АҚШ долларына, Еуроға және швейцариялық франкке қатысты теңгенің әлсіреуі (құнсыздануы) шығыстардың ұлғаюын білдіреді бағамдық айырмашылық бойынша. «ҚТЖ» ҰК» АҚ-ның қаржылық нәтижесіне валюталық тәуекелдің әсерін азайту мақсатында қаржы нарығының конъюнктурасына мониторинг жүргізіліп, уақытша бос ақшаның валюталық таралуы басқарылады, шетел валютасындағы несиелерді қайта қаржыландыру шаралары қабылданады.

Қаржылық тәуекелдер туралы ақпарат "қаржылық құралдар, мақсаттар және қаржылық тәуекелдерді басқару саясаты. қаржы құралдарының әділ құны" «ҚТЖ» ҰК» АҚ аудиттелген жылдық шоғырландырылған және жекелеген қаржылық есептілігі форматында.

«ҚТЖ» ҰК» АҚ тоқсан сайын валюталық тәуекелдің сезімталдығына талдау, пайыздық тәуекелге, инвестициялық жобаларға және қаржылық емес тәуекелдерге қатысты сезімталдыққа талдау жүргізеді. 

Ақпараттық-технологиялық тәуекелдерді басқару

«ҚТЖ» ҰК» АҚ қозғалыс кестесін және оның теміржол операцияларының басқа аспектілерін үйлестіру үшін, сондай-ақ бухгалтерлік есеп жүргізу, жолаушылар пойыздарына билеттерді сату, жүктердің жеткізілуін қадағалау және басқа да көптеген функцияларды орындау үшін телекоммуникациялық желілер мен компьютерлік жүйелерді пайдаланады. «ҚТЖ» ҰК» АҚ пайдаланатын жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз ету оператордың қателігі, табиғи апаттар, электр энергиясын өшіру, диверсия, компьютерлік вирустар және басқа да жағдайлар салдарынан ықтимал зақымдалуы мүмкін. Ақпараттық технологиялардың істен шығу және ақпараттық қауіпсіздікті бұзу қаупін азайту үшін ақпараттық қауіпсіздік және қызметтік, коммерциялық және Қазақстан Республикасының заңнамасымен қорғалатын өзге де құпияларды қорғау саласындағы жергілікті актілер мен корпоративтік саясат талаптарын сақтау мақсатында жыл сайын «ҚТЖ» ҰК» АҚ құрылымдық бөлімшелерінде тексерулер жүргізіледі.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін басқару

Сыбайлас жемқорлық құбылыстарының көріністеріне және сыбайлас жемқорлық жағдайларының туындауына ден қою мақсатында «ҚТЖ» ҰК» АҚ сыбайлас жемқорлыққа қарсы қорғау шараларын әзірлейді және жүзеге асырады. Аталған іс-шаралар реттеушілік талаптарды айқындауға және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін бағалауға, «ҚТЖ» ҰК» АҚ қызметкерлері үшін Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасы мәселелері бойынша оқыту іс-шаралары мен тренингтер өткізуге бағытталған. «ҚТЖ» ҰК» АҚ-да сыбайлас жемқорлық көріністеріне жол бермеуді, «ҚТЖ» ҰК» АҚ қызметкерлерінің құқықтық сауаттылығын және «ҚТЖ» ҰК» АҚ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық көріністеріне нөлдік төзімділігін арттыруды, құпия ақпараттандыру арналарының тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз етуді, қызметтік тергеулер жүргізуді, уақтылы коммуникациялар мен консультациялар беруді қамтамасыз ететін рәсімдерді әзірлеу және енгізу «ҚТЖ» ҰК» АҚ лауазымды тұлғалары мен қызметкерлеріне жүзеге асырылады.